Du hành vũ trụ là một nỗ lực thú vị và đầy thách thức, nhưng nó cũng đi kèm với một số rủi ro đối với sức khỏe của bạn. Một trong những khía cạnh quan trọng nhất đối với sức khỏe của bạn là hệ thống miễn dịch, giúp bảo vệ bạn khỏi nhiễm trùng và bệnh tật. 

Xem thêm: Những điều bình thường mà các phi hành gia không thể làm trong không gian

Tuy nhiên, hệ thống miễn dịch của bạn có thể không hoạt động bình thường trong không gian do các yếu tố như vi trọng lực và bức xạ. Chúng ta sẽ khám phá xem việc du hành vũ trụ ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch của bạn như thế nào và bạn có thể làm gì để giữ cho hệ thống này khỏe mạnh.

Ảnh hướng đến cấp độ tế bào

Vi trọng lực và bức xạ có thể thay đổi cách thức hoạt động của các tế bào miễn dịch. Các tế bào miễn dịch là các tế bào trong cơ thể bạn chống lại nhiễm trùng và bệnh tật. Chúng làm điều này bằng cách phát hiện và tiêu diệt vi trùng có hại, tạo ra kháng thể và điều chỉnh tình trạng viêm.

vũ trụ
Trong các sứ mệnh Apollo ban đầu, các nhà khoa học đã nhận ra rằng vi trọng lực trong không gian gây nhiễu loạn sinh lý con người và có hại cho sức khỏe của phi hành gia. Ảnh của NASA

Vi trọng lực và bức xạ có thể ảnh hưởng đến số lượng, loại và chức năng của các tế bào miễn dịch. Ví dụ, chúng có thể làm giảm số lượng bạch cầu đơn nhân và bạch cầu hạt, rất quan trọng để chống nhiễm trùng. Chúng cũng có thể làm giảm khả năng của các tế bào sát thủ tự nhiên trong việc tiêu diệt các tế bào bị nhiễm vi-rút hoặc tế bào ung thư. 

Chúng cũng có thể ảnh hưởng đến cách thức hoạt động của đại thực bào, là những tế bào giúp chống nhiễm trùng. Ngoài ra, chúng có thể ngăn chặn sự phát triển của các tế bào đuôi gai, là những tế bào giúp các tế bào miễn dịch khác chống lại nhiễm trùng.

Ảnh hướng đến cấp độ phân tử

Vi trọng lực và bức xạ có thể thay đổi cách thức hoạt động của gen và protein trong hệ thống miễn dịch. Các gen là hướng dẫn cho các tế bào biết phải làm gì và protein là các phân tử thực hiện các hướng dẫn đó. Hệ thống miễn dịch sử dụng gen và protein để giao tiếp với nhau và chống lại nhiễm trùng.

Vi trọng lực và bức xạ có thể ảnh hưởng đến sự biểu hiện của gen và protein liên quan đến tín hiệu và điều hòa miễn dịch. Điều này có nghĩa là chúng có thể thay đổi cách bật và tắt các gen và protein. Ví dụ, chúng có thể làm tăng sản xuất các loại oxy phản ứng (ROS), là sản phẩm phụ có hại của quá trình chuyển hóa tế bào có thể gây ra stress oxy hóa và viêm nhiễm. 

vũ trụ
Tiến sĩ, Millie Hughes-Fulford,  nói chuyện với Tiến sĩ Thomas Lang trong phòng thí nghiệm của cô ở Trung tâm Y tế San Francisco VA vào năm 2016. Ảnh của Noah Berger

Chúng cũng có thể thay đổi biểu hiện của các thụ thể tế bào, rất quan trọng để nhận biết mầm bệnh và kích hoạt các phản ứng miễn dịch. Hơn nữa, chúng có thể điều chỉnh hoạt động của các tế bào T điều hòa (Treg), là những tế bào T chuyên biệt ngăn chặn các phản ứng miễn dịch quá mức hoặc không phù hợp.

Ảnh hướng đến cấp độ sinh lý

Vi trọng lực và bức xạ có thể thay đổi cách thức hoạt động của hệ thống miễn dịch bằng cách ảnh hưởng đến các hệ thống khác trong cơ thể. Tất cả các hệ thống này đều được kết nối với nhau và chúng hoạt động cùng nhau để giữ cho chúng ta khỏe mạnh.

Ví dụ, vi trọng lực và bức xạ có thể khiến cơ thể sản sinh ra các hormone gây căng thẳng, chẳng hạn như cortisol và adrenaline. Những hormone này có thể ức chế hệ thống miễn dịch và khiến cơ thể khó chống lại nhiễm trùng hơn. Chúng cũng có thể ảnh hưởng đến huyết áp và nhịp tim, điều này có thể thay đổi lượng máu lưu thông trong cơ thể và chúng khiến hệ thống miễn dịch khó thực hiện công việc của mình hơn.

Vi trọng lực và bức xạ cũng có thể phá vỡ sự cân bằng của vi khuẩn có lợi và có hại trong ruột. Điều này rất quan trọng vì hệ vi sinh vật đường ruột đóng một vai trò trong chức năng miễn dịch. Khi sự cân bằng của vi khuẩn bị phá vỡ, nó có thể dẫn đến viêm nhiễm và các vấn đề khác khiến hệ thống miễn dịch khó chống lại nhiễm trùng hơn.

Hậu quả của rối loạn miễn dịch trong không gia vũ trụ

Tăng khả năng bị nhiễm trùng: Vi trọng lực và bức xạ có thể làm suy yếu hệ thống phòng thủ miễn dịch, khiến các phi hành gia dễ bị nhiễm trùng hơn. Việc kích hoạt lại các loại vi-rút tiềm ẩn như HSV hoặc EBV đã được quan sát thấy trong chuyến bay vũ trụ, điều này có thể dẫn đến các biến chứng ở những người bị suy giảm miễn dịch.

Tăng nguy cơ ung thư: DNA bị tổn thương do phóng xạ và suy giảm khả năng giám sát miễn dịch có thể làm tăng khả năng phát triển ung thư. Các phi hành gia có tỷ lệ mắc ung thư da cao hơn do tiếp xúc với bức xạ tia cực tím.

Tăng viêm: Tình trạng mất cân bằng oxy hóa và rối loạn sản xuất cytokine có thể dẫn đến viêm mãn tính hoặc toàn thân. Điều này có thể góp phần gây tổn thương mô và tăng nguy cơ mắc các bệnh tự miễn dịch như viêm khớp dạng thấp hoặc bệnh đa xơ cứng.

Phản ứng vắc-xin bị thay đổi: Việc sản xuất kháng thể và hình thành trí nhớ trong không gian bị suy giảm có thể dẫn đến phản ứng giảm hoặc chậm đối với vắc-xin. Điều này ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ chống lại các bệnh có thể phòng ngừa được như cúm hoặc viêm gan.

Quá trình lành vết thương bị thay đổi: Quá trình đông máu và tái tạo mô bị suy giảm trong không gian có thể dẫn đến quá trình lành vết thương chậm hơn. Điều này làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và để lại sẹo.

Nghiên cứu đăng trên: NATURE

Share.
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận